امروز: یکشنبه 01 مرداد 1396

 


 
ملایر شهری است در غرب ایران. این شهر مرکز شهرستان ملایر در جنوب شرقی استان همدان. وسعت شهرستان ملایر ۳۲۱۰ کیلومتر مربع است. ملایر دارای ۸ شهر تابعه و همچنین دویست و بیست روستا می‌باشد که در نوع خود بی نظیر است. و دارای فرمانداری ویژه همچنین اداره گمرک مستقل از مرکز استان می‌باشد. ادارات ملایر هم به معاونت سازمان و ادارات کل ارتقا پیدا کرده‌اند.
جمعیت شهرستان ملایر و به تبع شهر ملایر به طور فصلی می‌باشد به طوری که در اواخر تابستان و اوایل بهار جمعیت این شهرستان رشد چشم گیری پیدا می‌کند که بنابر علائم سازمان نظام پزشکی ملایر تا سقف دو برابر شدن جمعیت این شهرستان نیز پیش می‌رود اما جمعیت مهاجر در جمعیت کل شهرستان و شهر حساب نمی‌شود با این وجود جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۵۳٬۷۴۸ نفر و جمعیت شهرستان بیش از ۳۰۰٬۰۰۰ نفر گزارش شده است که با این امار ملایر دومین شهر بزرگ استان پس از همدان و سی و پنجمین شهر بزرگ ایران به شمار می‌رود. ملایر دارای طبیعت معتدل کوهستانی با زمستانهای سرد و پر برف و تابستانهای معتدل است. وجود روستاها و زمینهای وسیع کشاورزی و باغات حاصل خیز انگور همچنین گستردگی صعنت مبلمان و منبت و نیز قرارگیری بر سر راههای مواصلاتی اصلی، در توسعه ملایر موثر بوده‌اند.

نام‌شناسی
 در مورد وجه تسمیه نام ملایر و اصل و ریشه آن قول‌های مختلفی ازجمله موارد ذیل ذکر شده‌است:
بعضی از پژوهشگران اظهار داشته‌اند که نام ملایر ترکیبی از دو واژه «مال» و «آیر» است. در زبان کردی و لری واژه «مال» به معنی «خانه» و واژه «آیر» معرف «آگر» است که در زبان مادی به معنای آتش بوده‌است و هنوز در کردستان آتش را «آگر» می‌گویند. بنا بر این نظر «مال آیر» که در تلفظ ملایر آمده به معنای "سرزمین آتش" بوده‌است و هنوز بعد از هزاران سال بروی کوه‌های شهر در شبهای نوروز آگر (آتش) روشن می‌کنند.
«مل آگر» به معنی «تپه آتش» است؛ مادها با روشن کردن آتش بر روی تپه‌ها و کوه‌ها به انتقال پیام به مسافت‌های دور می‌پرداختند. برخی از مورخان بر این باورند که اعراب در زمان حمله به ایران به دلیل اینکه در این منطقه به آب دست نیافته بودند نام منطقه را "ماء لایری" گذاشتند که بعدها به صورت ملایر در آمد. در زمان قاجار به واسطه ساخت شهر به دست محمد علی میرزا دولتشاه، نخست به نام بانی آن «دولت‌آباد» نامیده شد و پس از آن دوباره به ملایر تغییر پیدا کرد.

تاریخ
 دژها و قلعه‌های ملایر که اکنون دژ گوراب و قلعه نوشی جان و قلعه انوج از آن‌ها باقی‌مانده اهمیت بسیاری در حکومت‌های پیش از اسلام داشته‌اند. پیرنیا(مشیرالدوله) در کتاب ایران باستان چنین می‌نویسد:
شاهان اشکانی در همدان به سر می‌بردند و در مواقع خطر برای حفاظت پادشاهی همدان را ترک کرده و به شهرهای اطراف آن زمان نظیر ملایر و دژهای مستحکم آن روی می‌آورده‌اند.
ملایر پیش از ساسانیان جزو حوزه اکباتان و در دوره ساسانیان یکی از نواحی پایتخت ان زمان بوده‌است. از حوادث مهمی که در عهد ساسانیان در ملایر اتفاق می‌افتد مخفی شدن یزدگرد سوم شاه وقت ایران که پایتختش در شهرستان نهاوند بوده است هنگام حمله اعراب در قلعه‌ای بر کوهی در چند کیلومتری شهر کنونی ملایر که هنوز به کوه یزدگرد مشهور است، می‌باشد.
در ده کیلومتری جاده ملایر به سمت لرستان کوهی است بنام یزدگرد که آثار قلعه‌ای مخروبه بر آن هنوز باقی است. در تاریخ آمده‌است که یزدگرد سوم آخرین شاه ساسانی هنگامی که از اعراب در مداین شکست خورد برای تجدید قوا و جمع آوری لشکر به حوالی نهاوند گریخت. از آنجا که ملایر در آن زمان یکی از نواحی پایتخت بوده این نام گذاری بی‌حکمت نبوده و این مکان آخرین پناهگاه یزدگرد سوم بوده‌است. انوج نیز یکی از روستاهای بسیار قدیمی آن می‌باشد که دارای قلعه‌ای بسیار قدیمی بنام قلعه انوج است که در حال نابودی است. به نظر می‌رسد این قلعه مربوط به دوره اشکانی باشد.

مناطق شهری

شهر ملایر دارای دو منطقه است که مستقیما تحت نظارت شهرداری مرکزی اداره می‌شوند. همچنین نماینده مردم ملایر در گفتگو با خبر گزاری جمهوری اسلامی ایران از الحاق سه روستا نامیله و ازناو و حاجی اباد به شهر ملایر خبر داد که در این صورت مناطق شهری ملایر به سه منطقه و جمعیتی برابر ۱۹،۶۵۴به شهر ملایر افزوده خواهد. از اوایل سال ۹۱ تعداد ۶۷۸ قطعه واحد مسکونی و ۴۳۲ قطعه زمین به دارای‌های شهرداری ملایر اضافه شد که لزوم ایجاد دو منطقه جداگانه را ایجاد کرد هم اکنون ملایر دارای سه شهرداری، شهرداری منطقه یک ٬منطقه دو و شهرداری مرکزی است. همچنین بودجه شهرداری ملایر ۲۹ میلیارد تومان می‌باشد.

مناطق جدا شده از ملایر
شهرستان‌های فعلی نهاوند و تویسرکان در گذشته و براساس قانون تقسیمات کشوری مصوب ۱۳۱۶ ه. ش (به ترتیب تا سال‌های ۱۳۲۶ و ۱۳۲۸) از بخشهای تابعه شهرستان ملایر در استان پنجم کشور بودندکه در سال‌های ۱۳۲۶ و ۱۳۲۸ ه. ش از ملایر منفک و به شهرستان ارتقاء یافت.

 

جغرافیا

نا همواری ها
ملایر ناحیه‌ای کوهستانی است که از دره و کوه پایه‌های زاگرس تشکیل شده‌است. منطقه ملایر همراه رشته کوه زاگرس و الوند را تشکیل می‌دهد و در بین شهرهای نهاوند، بروجرد، شازند، اراک، تویسرکان و همدان قرار گرفته‌است. بلند ترین نقطه شهرستان، کوه لشکر در است. دو کوه معروف به کوه گرمه و کوه سرده (به دلیل تفاوت در جهت امتداد جغرافیایی مقدار نور متفاوتی در یافت می کنند) به طوری که که در برخی از فصول سال کوه سرد انبوه از برف و کوه گرمه افتابی دل انگیز را دارا میباشد در دو طرف شهر ملایر واقع و قابل مشاهده اند و شهر در کوه پایه قرار دارد.

آب و هوا
ملایر دارای آب و هوای سرد و معتدل می باشد.دمای هوای ملایر در فصول سرد سال تا ۲۰ درجه زیر صفر نیز می رسد. در تابستان هوا معتدل و دلپذیر است.
آب و هوای ملایر در گذشته‌های دور بسیار متفاوت از وضعیت کنونی آن بوده‌است، به طوری که اشاراتی که در کتاب‌های حتی چند قرن اخیر آورده شده بیانگر وجود جنگل‌های انبوه و زمین‌های حاصلخیز مناسب برای دامداری و کشاورزی بوده‌است. حمدالله مستوفی مورخ مشهور قرن هشتم هجری قمری هنگام گذر از ملایر نوشته:
ملایر را جنگلی انبوه فراگرفته بود که وقتی از ملایر خارج میشدم به علت انبوهی جنگل آفتابی مشاهده نمی‌شد. ملایر انبار انگور ایران است. متأسفانه در حال حاضر به علت کمبود منابع زیرزمینی آب در ملایر، بیشترین منابع طبیعی استان در جنوب غربی استان قرار گرفته است به همین علت سد کلان ملایر در ۲۷ کیلومتری ملایر در سال ۱۳۸۹ تاسیس و در حال غنی سازی منابع آب زیر زمینی ملایر میباشد.
در کتاب نادر شاه افشار آمده‌است که از ملایر تا سرابهای پر آب و پوشیده از درخت و جنگل‌ها به قدری انبوه بوده‌اند که آفتاب کمتر مشاهده می‌شده‌است. همچنین هنگام خاکبرداری در کوره‌های آجرپزی اطراف شهر غباری بسیار زیاد و خاک آلود اطاف ملایر دیده می‌شود و سنگواره‌های گوناگونی در لایه‌های این خاک‌های شنی و رسی به چشم می‌خورد. بنابراین شواهد و موقعیت کوهستانی ملایر در دوران ایران باستان آب و هوای ملایر در زمستان‌ها سرد و پربرف و در تابستان‌ها سبز و پر آب و پوشیده از جنگل بوده‌است.

 

 


ترابری
مسیر جاده ای و ریلی
ملایر یکی از شهرهای مهم در مسیر ترابری جاده‌ای در غرب کشور است. و تمامی پنج جاده ورودی به این شهر اتوبان یا مسیر یک طرفه می‌باشند که بر سر مسیر کرمانشاه - اراک - اصفهان، کرمانشاه- تهران، همدان - اراک - اصفهان و ایلام - تهران قرار گرفته که مهم ترین محور آن، محور اراک - ملایر می‌باشد. ملایر با سه مرکز استان فاصله زیر ۱۵۰ کیلومتر دارد فاصله ملایر تا اراک۱۰۴و تا همدان۷۸ و تا خرم اباد ۱۴۷ همچنین فاصله ملایر تا تهران۳۶۹ تا کرمانشاه۲۶۲ و تا اصفهان۳۴۸ کیلومتر است. ملایر شهری است که راه آهن غرب کشور نیز از آن می‌گذرد و این راه آهن از تهران تا راه اهن سراسری عراق ادامه می‌یابد که تا بحال قطعه اراک - ملایر تکمیل شده است. خط آهن اصفهان-اراک -کرمانشاه از این شهر می‌گذرد.

ترافیک
از جمله مشکلات شهر های بزرگ در دها پیشین مشکل ترافیک بوده و هست که شهر ملایر نیز از این قاعده جدا نیست با وجود اینکه بافت شهری ملایر به نسبت سایر شهر ها تقریبا بافت جدیدی هست و بسیاری از معابر و خیابان های شهر در همین ده گذشته شکل گرفته اند اما متاسفانه شهر ملایر با افزایش روز افزون ترافیک همراه است. معاون فرماندار ملایر در گفتگو با خبر گذاری جمهوری اسلامی از لزوم طرح ترافیکی در معابر اصلی شهر خبر داد همچنین طرح پارکبان را از دیگر طرح ها برای کاهش ترافیک عنوان کرد.وی افزود: با توجه به جمعیت شهرستان ملایر و وجود وسایط نقلیه در این شهر باید طرح‌های ترافیکی روان و راحت باشد تا رضایتمندی مردم را به همراه داشته باشد. شهردار ملایر نیز افزایش تعداد مراکز تقارن در شهر را یکی از موارد حل مشکل ترافیک دانست همچنین افزود با اینکه طرح ترافیک شهر ملایر چهار سال است که توسط مشاوران ترافیک ارایه شده و بر اساس آن، میدان امام خمینی(ره) مرکز تقارن این طرح است اما هنوز اقدام برای عملی شدن این طرح شکل نگرفته است. رییس پلیس راهنمایی و رانندگی ملایر نیز افزود: اجرای طرح ترافیکی یک طرفه شدن خیابان ها برای کاهش ترافیک یک طرح مطلوب است . مدیر شرکت توزیع برق ملایر نیز از جابجایی ۵۰ عدد تیر برق در سطح شهر خبر داد و افزود: جابجایی تیرهای برق به منظور اجرای طرح تعریض خیابان های اصلی یک امر ضروری است.

پایانه مسافر بری

شهر ملایر دارای سه پایانه مسافری می باشد که به نام های پایانه شمال (سرویس دهی به شهر های تهران کرج مشهد اصفهان ) پایانه غرب ( سرویس دهی به شهر های همدان سنندج تبریز ) و پایانه جنوب (سرویس دهی به شهر های اهواز خرم اباد ابادان )

 

کتابخانه ها

از حیث کتابخانه ها ملایر بیشترین سطح کتابخانه را در استان همدان دارا میباشد شهرستان ملایر دارای ۱۶ کتابخانه و ۳۱ کتاب فروشی است که از میزان ۶ کتابخانه در شهر ملایر و ۱۱ کتابخانه در مناطق شهری ملایر وجود دارد همچنین سرانه سواد مردم ملایر بالاتر از میانگین کشوری است.

موزه ملایر
موزه ملایر در سال ۱۳۸۰ شروع به کار کرد. این موزه یکی از مكان های تاریخی و دیدنی شهرستان ملایر است. همچنین موزه ملایر میزبان بسیاری از گردشگران داخل و خارجی است. در موزه ملایر حدود ۴۰ شی تاریخی وجود دارد که قدمت برخی از این موزه ها مربوط به هزاره اول میلادی میشود در موزه ملایر انواع ظروف و پیکره های سفالی وجود دارد که در حدود ۳۰ عدد میشوند همچنین در بخشی های مختلف این موزه اشیاء و لوازم مردم شناسی در معرض دید علاقه مندان و پژوهشگران قرار گرفته است. یکی از جالب ترین بخش های موزه بخش مربوط به مراحل تهیه شیره انگور است که با استفاده از تندیس ها تهیه شده و در معرض دید عموم قرار گرفته . موزه ملایر در عمارت زیبای لطفعلی خان قرار دارد.

 

 جاذبه‌ها

مقبره سیف الدوله سلطان محمد در ملایر
شهرستان ملایر با توجه به قدمت تاریخی خود دارای جاذبه‌های گردشگری فراوانی است که از جمله می‌توان موارد زیر را یاد کرد:

پارک جنگلی سیفیه باغ سیف الدوله
یکی از قدیمی‌ترین بوستان‌های طبیعی غرب کشور بوستان سیفیه ملایر است که در شمال شرقی این شهر در دامنه کوه گرمه قرار دارد.
این باغ در مساحتی در حدود ۱۰ هکتار بنا شده و در سال ۱۳۰۴ توسط سیف الدوله؛ نوه فتح‌علیشاه قاجار در زمان حکومتش بر ولایت ملایر و تویسرکان احداث شد.

مقبره سیف الدوله

این مقبره از نوع مقابر غیر مذهبی است و دارای پلان ۴ ضلعی می‌باشد. ۴ ضلعی گنبد دارای پیشینه دوگانه است که یک بخش آن همان آتشکده ساسانیان و یا ۴ طاق است و دیگری به دوره قاجاریه وحتی بعد از آن می‌رسد.
در این مقبره علاوه بر قبر سیف الدوله قبرامیرالمؤید و نوه سیف الدوله و ۷ قبر دیگر قرار دارد.

مسجد عاشورا

مسجد عاشورا در خیابانی به همین نام در محدوده مرکزی ملایر توسط حاج مهدی مهدوی ساخته شده‌است. قدمت مسجد بیش از ۱۵۰ سال است.
شبستان مسجد به صورت طاق و تویزه‌ای ساخته شده و دارای ۱۳ طاق است که روی ۸ ستون آجری چهارگوش در مرکز و تعدادی نیم‌ستون در پیرامون شبستان استوار شده است.


بازار قدیمی ملایر
قدمت هسته اولیه بازار ملایر به زمان شیخ الملوک؛ فرزندفتحعلی شاه قاجار می‌رسد. این بازار شامل دو راسته شمالی جنوبی وشرقی غربی است.
سبک معماری آن اصیل وسنتی است وسخت تحت تاثیرالگوهای بازار دوره صفویه وزندیه (بازاروکیل) قرارگرفته است.
بازارملایربه شیوه خطی وارگانیک ساخته شده ودارای در ورودی است. بازاراصلی در دوره شیخ الملوک بنا شده و افرادی چون مهرعلیخان وابوالقاسم خان نوردی و میرفتاح آن را گسترش داده‌اند.

کاروانسرای میرفتاح
به کاروانسرای حلاج‌ها معروف است که در غرب راسته اصلی بازار ملایر توسط دالانی با طاق ضربی به آن متصل شده و سایر کاروانسراها با آجر، خشت و ملاط گل ساخته شده است.

کاوانسرای شیخ الملوک
این کاروانسرا درشمال غربی راسته اصلی بازارتوسط شیخ الملوک ساخته شده و قدیمترین کاروانسرای بازار ملایر بوده و در حال تخریب می‌باشد.


بام ملایر
بام ملایر یکی از مکان های دیدنی این شهرستان است که با وسعت ۴۶۰ در قسمت شرقی شهر ملایر قرار دارد در این مجموع که با بهره گیری از چشم اندازی وسیع به عنوان بزرگترین مجتمع توریستس غرب کشور دارد. وسعت این مجموعه زبیا۴۶۰ هکتار بر وارد شده است . یکی از مهمترین قسمت های این مجموعه ، بخش ۴۸ هکتاری مینی بورد یا پنجره ای رو به جهان است . این طرح بزرگ برای نخستین بار در خاورمیانه پیاده سازی شده است و در آن ۱۳۹ اثر منتخب از سراسر دنیا انتخاب و بازسازی شده است .از این ۱۳۹ اثر ۷۶ اثر متعلق به ایران است . بلندترین پرچم کشورمان به ارتفاع ۵۰ متر بر بام ملایر برافراشته شده است . همچنین جاده سلامت ، یادمان شهدا ، پیست های پیاده روی ، دوچرخه سواری ، استادیوم ، باغ موزه طبیعی برای این مجموعه پیش بینی و در حال تکمیل است.
بر اورد اعتبار لازم برای اجرای این طرح ۳۸۰ میلیارد ریال برآورد شده
اهدافی که در ساخت این مجموعه بزرگ تفریحی و توریستی دنبال می شود :
- توسعه صنعت گردشگری، افزایش مدت اقامت گردشگران، افزایش اشتغال و درآمد سرانه شهروندان
- ایجاد زیر بناهای مناسب برای پرکردن اوقات فراغت و رفاه شهروندان،
-بهبود عبور و مرور شهری و راه های دسترسی به معابر اصلی شهر و کاهش ترافیک
-ایجاد فضاهای مناسبی را برای اقامت خانواده ها و گردشگران داخلی و خارجی
مجموعه هایی که در این طرح قرار خواهند گرفت:
شهربازی مسقف، کافی شاپ گردون، رستوران، هتل، کمپینگ اقامتی، تله کابین و منوریل، پیست پیاده روی، دوپرخه سواری، اسکیت، درشکه سواری و کارتینگ (ماشین اسباب بازی) ،زمین های والیبال، بسکتبال، فوتسال، تنیس، بدمینتون، اسکی روی چمن، پیست های بدنسازی، دستگاه های ماساژور، پارک ترافیک، باغ موزه مشاهیر ملایر، کشور و جهان، آلاچیق، نورپردازی و آبشار مصنوعی
بخش هایی از بام ملایر که تاکنون به بهره برداری رسیده و در حال اتمام می باشد.
- ساخت و نصب یادمان شهدا که با 26 متر ارتفاع در زمینی به مساحت 400 متر مربع بعنوان بلندترین یادمان شهدا در استان همدان شناخته شده است.
-جدول کشی،آسفالت و سنگ فرش مسیر جاده سلامت که بخش اعظمی از این مجموعه را تشکیل داده است
-ساخت آلاچیق و نصب تجهیزات ورزشی در مسیر جاده سلامت..
-ساخت و نصب مجسمه هایی از ایران باستان در مسیر ورودی بام ملایر
-احداث سرویس بهداشتی، رستوران و ….
- ساخت آبشار مصنوعی در دامنه گرم کوه
- دیواره سنگ نوردی و صخره نورد

دریاچه کوثر ملایر
این مجموعه که درابتدای ورودی شهرستان ملایر از سمت همدان احداث شده شامل دریاچه‌ای مصنوعی به مساحت تقریبی ۲ هکتار، باغ پرندگان، سکوی چشم‌انداز، آبشار، مسجدکوثر، مجموعه فرهنگی و امکانات قایق‌رانی است.
تپه گونسپان (پاتپه) تپه گونسپان یا پاتپه، از جمله بلندترین تپه‌های باستانی ایران با ارتفاع ۲۸ متر است و در نزدیکی ملایر در استان همدان قرار دارد.
محوطه باستانی پاتپه در مساحتی به طول ۱۳۸ و عرض ۹۵ متر بیش از ۶ هزار سال قدمت داردو در ۳ کیلومتری جنوب غربی شهرستان ملایر بر سر راه فرعی ملایر - بروجرد واقع است.

یخچال میرفتاح
این بنا گنبدی شکل و آجری است و در مسیر بلوار ملایر به بروجرد واقع شده است. این بنا در دوران قاجاریه ساخته شده است و بانی آن شخصی به نام میرفتاح بوده است. ارتفاع بنا از کف تا گنبد ۱۲ متر و از سطح تا منبع ذخیرهٔ یخ ۴ متر است. بنا دارای دو در، یکی به شکل دهلیز مخصوص ریزش و تخلیهٔ یخ و دیگری در اصلی است که با پلکان به قسمت انتهایی یخدان و محل برداشت یخ منتهی می‌شود. ضخامت دیوارهای گنبد در قسمت تحتانی ۹۲ سانتیمتر و در بالا به سه ردیف آجر ۲۰ سانتیمتری می‌رسد. تنها عامل تزئین بنا دو ردیف آجرکاری است که به طور کمربندی و به ضخامت ۲۲۰ سانتیمتر داخل بنا را پوشانده است.
مصالح اصلی بنا عبارت‌اند از سنگ نتراشیدهٔ لبه‌دار طبیعی از کف تا سطح و از سطح به بالا آجرهایی به ابعاد ۵×۲۰×۲۰ سانتیمتر. در قسمت بیرونی و داخلی یخدان دو ردیف خشت به کار رفته است که حالت عایق داشته و مانع از نفوذ گرما، در فصل تابستان، و ذوب شدن یخ‌ها میشده است. قلعه بهرام چوبین (دامون) دژ دیگر قلعه دامون به معنای قلعه پایین واقع در جنوب شهر ملایر است که یکی از پایگاه‌های مهم نظامی بهرام چوبین؛ سردار نامی و شورشگر خسرو پرویز ساسانی بوده است. بهرام چوبین مدت کوتاهی هم شاهنشاه ایران شد ولی سپس بر اثر تبانی و هم‌پیمانی خسرو پرویز با سزار روم، تخت پادشاهی را در جنگی سخت بر باد داد.
 
خانه قدیمی لطفعلیان
عمارت لطفعلیان در خیابان شهید مصطفی خمینی ملایر قرار دارد. این خانه قدیمی، بخشی از یک مجموعه سکونتگاهی به یادگار مانده از دوره قاجار است. سازنده و مالک اولیه خانه، محسن مصدقی معروف به مصدق الممالک بوده و در عصر فتحعلی شاه قاجار به واسطه خویشاوندی که با دربار داشته با بهره‌گیری از معماران زبده آن دوره اقدام به ساخت این مجموعه کرده است.خانه قدیمی منصوری این خانه در بلوار سیف الدوله ملایر قرار دارد و متعلق به مرحوم عبدالصمد منصوری است. خانه منصوری دارای ساختمانی در حدود ۲۸۵۰ متر است. زیر بنای ساختمان ۴۷۰ متر و حیاط آن ۲۳۸۰ متر است. این بنا در ۲ طبقه ساخته شده که طبقه زیرین تمامأ با طاق‌های ضربی و خشتی ساخته شده‌است. خانه منصوری در سال ۱۳۸۰ با شماره ۴۶۹۱ به فهرست آثار ملی ایران اضافه شد.
زیستگاه حیات وحش لشگر این منطقه حفاظت شده در شرق و جنوب شرقی ملایر از زیستگاه‌های مهم بز کوهی، کل، قوچ، و میش به شمار می‌رود. مساحت منطقه در حدود ۱۶ هکتار است که در میان دو رشته کوه بلند و از تپه ماهورهایی موسوم به کوه سرده و آهنگران تشکیل شده و دارای چشمه‌های دائمی و فصلی متعددی است.
 
دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی
شهرستان ملایر دارای مرکز دانشگاهی و آموزش عالی است که روی‌هم‌رفته ۱۵۰۰۰ نفر دانشجو و ۵۰۰ عضو هیأت علمی در آن به آموزش و پژوهش مشغولند. این مراکز عبارتند از:

دانشگاه ملایر،دانشگاه آزاد اسلامی واحد ملایر،دانشگاه آزاد اسلامی مرکز سامن،دانشگاه پیام نور مرکز ملایر،دانشگاه پیام نور واحد سامن،دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم دانشکده علوم قرآنی ملایر،دانشگاه علمی کاربردی واحد ملایر،دانشگاه فنی و حرفه ای (دانشکده خوارزمی ملایر)،دانشگاه فنی و حرفه ای (دانشکده کوثر ملایر)،دانشکده فنی سما واحد ملایر،دانشگاه غیرانتفاعی ایمان و اندیشه ملایر
 
سوغاتی
سوغات ملایر شامل کشمش، باسلوق، مبل، منبت و شیره وانگور و عسل است. شهرستان ملایر یکی از قطب های بزرگ کشاورزی در کشور به حساب می اید باغات حاصل خیز انگور این شهر باعث شده تا شهر ملایر و کارخانه های ان را به عنوان بزرگترین تولید کننده کشمش در ایران و دنیا تبدیل کند.

صنایع و کارخانجات
صنایع ملایر شامل سبزه، بافتینه، لحیم سازی،سیم و کابل، کیان کرد، تولید درب و پنجره پی وی سی، پتروشیمی،شهرک شیشه و غیره می‌باشد.[نیازمند منبع]معادن نقره سیلیس و اورانیوم
صنایع دستی ملایر
قالی بافی
صنعت قالی بافی در ملایر از پیشینه‌ای دور برخوردار است. اکثر قالی‌ها در قطعات زرع و نیم زرع و دو زرعی و قالیچه هستند و به ندرت فرش بزرگ بافته می‌شود. در شهرستان ملایر و روستاهای اطراف تعداد زیادی به کار قالی بافی اشتغال دارند. نقش‌هایی که در قالی‌های ملایر و روستاهای اطراف آن بافته می‌شود در حال حاضر بسیار کمیابند.
انواع نقشه‌های بافته شده در ملایر عبارت‌اند از نقش پیچ جوزان، پنج ستاره، گلدانی دره جوزان، مانیزان، نقش انگوری، نقش حاج خانومی، نقش بوته، نقش لچک ترنج، نقش زیرخاکی، بوته ماهی، و چهار چنگ قدیم.
گیوه‌بافی و آجیده‌بافی
یکی دیگر از صنایع دستی رایج در استان همدان گیوه‌بافی است که تعدادی از روستاها به تولید آن می‌پردازند. گیوه نوعی کفش نرم، مقاوم، سبک، خنک و ارزان است که رویه آن از نخ پنبه‌ای تابیده شده و زیر آن از چرم و یا آجیده انتخاب می‌شود.
بافت زیر آجیده در علی‌آباد دمق از توابع ملایر رایج است. رویهٔ این کفش عمدتأ در روستاهای دهنو، نهروند، نهاوند و روستای آرتیمان تویسرکان بافته می‌شود.که متاسفانه این صنعت در حال از بین رفتن می باشد.
مبل و منبت کاری
تولید انواع صنایع دستی چوبی مانند: خراطی، ظرفیت کاری، منبت کاری از دیر باز در ملایر رواج داشته است. در سالهای اخیر علاوه بر شهرهای مذکور در روستاهای روستاهای دهنو، آورزمان، حسین آباد شاملو و بخش جوکار از توابع ملایر نیز، به تولید این صنعت می‌پردازند.به طوری که فقط 60 درصد مبل و منبت کشور در شهرستان ملایر تولید می شود و در این زمینه می توان گفت که شهرستان ملایر رتبه اول را در کشور دارا می باشد.از دیگر صنایع دستی چشمگیرشهرستان ملایر می توان به مرواربافی یا همان سبد بافی اشاره کرد.وجود ترکه های چوبی با کیفیت و مرغوب در این شهرستان از عوامل موثر در رشد این صنعت دستی در این شهرستان است.به دلیل همین کیفیت مناسب ترکه های ملایر هنرمندانی که دراستان های شمالی کشور به این صنعت دستی اشتغال دارند چوب مورد نیاز خود را از شهرستان ملایر تامین می کنند.این ترکه‌ها در روستاهای گوراب، داویجان، می آباد و حرم آباد از توابع ملایر توسط کشاورزان کاشته می‌شود.مروار بافی ملایر پس از سفال لالجین رتبه دوم صادرات صنایع دستی استان همدان را به خارج از کشور به خود اختصاص داده است.

سرشناسان ملایر

ورزشکاران: 1-علیرضا حیدری (متولد 15/اسفند/1354 ملایر دارنده نشان برنز المپیک عضو سابق تیم ملی) 2-شهید محمد شاملو
مسعود مصطفي جوکار (قهرمان کشتي، نايب قهرمان المپيک، عضو تيم ملي)
ميثم مصطفي جوکار (قهرمان کشتي، قهرمان جهان، عضو تيم ملي)
صادق گودرزي (قهرمان کشتي، قهرمان آسيا و جهان، عضو تيم ملي)
جلال لطيفي (قهرمان کشتي، قهرمان آسيا، عضو تيم ملي)
محمد قنبری (قهرمان پاور لیفتینگ )


دانشمندان:
پروفسور محمد حيدري ملايري (دانشمند سرشناس جهاني در رشته اخترشناسي و اختر فيزيک)
پروفسور سعيد شاملو (بنيانگذار روانشناسي باليني ايران)
پروفسور هوشنگ راستان (جراح قلب و عروق و مبتکر روش جراحي قلب کنو-راستان)
پروفسور هوشنگ طيبي متولد سال 1919 ملاير (نام دکتر طيبي و همکارانش روي 3 سندرم گذاشته شده‌است)
پروفسور احمد محمدي متولد ملاير و چهره برگزيده در نخستين همايش چهره‌هاي ماندگار
پروفسور محمود گودرزی استاد تمام دانشگاه تهران و از موسسین و رئیس دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی این دانشگاه
پروفسور محمد علي طوسي متولد سال 1310 ملاير - مولف، مترجم
پروفسور خسرو فرشیدورد ادیب توانا و استاد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران
پروفسور حامد دهنوی پور استاد دانشکده مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف و سرپرست کمیته ملی المپیاد کامپیوتر ایران
دکتر احمد احمدی متولد 1312 ملایر دکترای فلسفه غرب عضو شورایعالی انقلاب فرهنگی و استاد دانشگاه تربیت مدرس و رییس سازمان مطالعه و تدوین کتب درسی علوم انسانی(سمت)
علی اکبر سرفراز متولد 1306 ملایر،باستان شناس

شاعران و نويسندگان:
فخرالدين اسعد گرگاني
کارو دردریان شاعر و برادر ویگن دردریان
قهرمان پاکبين
قهرمان خان قهري اهل ملاير داراي منظومه سفينه قهرمانيه
ابراهيم صفايي متولد 1291 ملاير مورخ شهير معاصر
بهرام معلمي مترجم و ويراستار توانا متولد ملاير

هنرمندان:
ویگن دردریان متولد 1308 ازارامنه ملایری و زاده روستای حاجی آباد ملایر،خواننده
مسعود جعفري جوزاني کارگردان سينما وفارغ التحصيل ايالات منحده در رشته کارگرداني و متولد روستاي جوزان ملاير
سحر جعفري جوزاني بازيگر سينما و تلويزيون و متولد آمريکا و دختر مسعود جعفري جوزاني
حسين ياري بازيگر سينما و متولد 1346 ملاير
مریم امیرجلالی بازیگر سینما و تلویزیون و متولد 1326
عباس محبي هنرمند راديو و تلويزيون و اهل ملاير
محمدرضا کريمي صارمي متولد سال 1343 ملاير - تهيه کننده سينما
آزيتا حاجيان بازيگر سينما و تلويزيون
شهروز ملک آرائي دوبلور سرشناس (صداپيشه) و بازيگر سينما و تلوزيون
مهتاب کرامتی بازيگر سينما و تلويزيون
مهسا کرامتی بازيگر سينما و تلويزيون
علی پویان متولد 1332 ، کارگردان ،بازیگر سینما و تئاتر

فعالان سياسي:
سیف الدوله بزرگترین واقف ایران
سروان خسرو روزبه مبارز ملي ايران و از بنيانگزاران حزب توده عنوان پيوند
مهستي شاهرخي روزنامه‌نگار، منتقد تئاتر، داستان‌نويس و شاعر معاصر ايراني است
محمود زندي مبارز سياسي و سردبير نشريه به سوي آينده(ارگان غير رسمي حزب توده ايران)

 

خلاصه یی از زندگی نامه مشاهیر ملایر
استاد محمد محمدی‌ ملایری
در سال‌ 1290 ش بدنیا آمد.وی تخصص رشته زبان‌ و ادبیات‌ عرب‌ و تدریس‌ زبان‌ و ادبیات‌ فارسی‌ را از دانشگاه آمریكایی بیروت اخذ نمود.وی تحقیقات خود را در زمینة‌ نقش‌ زبان‌ و ادبیات‌ فارسی‌ در گسترش‌ و نمو زبان‌ و فرهنگ‌ عربی‌ ادامه‌ داد كه‌ بیش‌ از پنجاه‌ سال‌ ادامه‌ یافت. وی‌ در سال‌ 1346، پس از تدریس در لبنان(بمدت ده سال) به‌ تهران‌ بازگشت‌ و تا زمان‌ بازنشستگی، ریاست‌ دانشكدة‌ معقول‌ و منقول‌ (ادبیات‌ و معارف‌ اسلامی) را به‌ عهده‌ داشت.كتاب " تاریخ‌ و فرهنگ‌ ایران‌ در دوران‌ انتقال‌ از عصر ساسانی‌ به‌ عصر اسلامی " تایف محمد محمدی ملایری ، در دوره بیست و دوم انتخاب كتاب سال جمهوری اسلامی ایران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ،به عنوان كتاب سال برگزیده شد.گروه : علوم انسانیرشته : زبان و ادبیات عربیتحصیلات رسمی و حرفه ای : محمد محمدی‌ ملایری‌ در سال‌ 1313 با تأسیس‌ دانشگاه‌ تهران‌ در رشتة‌ ادبیات‌ در امتحانات‌ ورودی‌ دانشكدة‌ معقول‌ و منقول‌ مقام‌ اول‌ را احراز نمود و در سال‌ 1316 با كسب‌ رتبة‌ اول‌ در امتحانات‌ نهایی‌ از سوی‌ وزارت‌ معارف‌ برای‌ كسب‌ تخصص‌ در زبان‌ و ادبیات‌ عرب‌ و تدریس‌ زبان‌ و ادبیات‌ فارسی‌ به‌ دانشگاه‌ آمریكایی‌ بیروت‌ اعزام‌ گردید و پس‌ از پنج‌ سال‌ به‌ ایران‌ بازگشت‌مشاغل و سمتهای مورد تصدی : محمد محمدی ملایری پس‌ از پنج‌ سال‌ تحصیل در لبنان (دانشگاه آمریكایی بیروت)به‌ ایران‌ بازگشت‌ و مطالعات‌ خود را در زمینة‌ نقش‌ زبان‌ و ادبیات‌ فارسی‌ در گسترش‌ و نمو زبان‌ و فرهنگ‌ عربی‌ ادامه‌ داد كه‌ بیش‌ از پنجاه‌ سال‌ ادامه‌ یافت‌ و در قالب‌ دورة‌ پنج‌ جلدی‌ كتاب‌ تاریخ‌ و فرهنگ‌ ایران‌ انتشار یافت. در سال‌ 1333 نیز دو رساله‌ از ایشان‌ تحت‌ عنوان‌ فرهنگ‌ ایرانی‌ پیش‌ از اسلام‌ و آثار آن‌ در تمدن‌ اسلامی‌ و ادبیات‌ عربی‌ از سوی‌ دانشگاه‌ تهران‌ منتشر شد. دكتر محمدی‌ در سال‌ 1336 از طرف‌ دانشگاه‌ تهران‌ برای‌ تأسیس‌ مؤ‌سسة‌ زبان‌ و ادبیات‌ فارسی‌ در دانشگاه‌ دولتی‌ لبنان‌ به‌ بیروت‌ اعزام‌ گردید و پس‌ از تأسیس، مدت‌ ده‌ سال‌ آن‌ را اداره‌ كرد. وی‌ در سال‌ 1346 به‌ تهران‌ بازگشت‌ و تا زمان‌ بازنشستگی، ریاست‌ دانشكدة‌ معقول‌ و منقول‌ (ادبیات‌ و معارف‌ اسلامی) را به‌ عهده‌ داشت.جوائز و نشانها : كتاب " تاریخ‌ و فرهنگ‌ ایران‌ در دوران‌ انتقال‌ از عصر ساسانی‌ به‌ عصر اسلامی " تایف محمد محمدی ملایری ، در دوره بیست و دوم انتخاب كتاب سال جمهوری اسلامی ایران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ،به عنوان كتاب سال برگزیده شد.چگونگی عرضه آثار : از دكتر محمدی، مقالات‌ و كتابهای‌ متعددی‌ انتشار یافته‌ كه‌ برخی‌ از آنها به‌ شرح‌ زیر است: - «بدء ظهور عناصر اًیرانیة‌ فی‌ الأ‌دب‌ العربی» بخش‌ دوم‌ از كتاب‌ دروس‌ فی‌ آداب‌ اللغة‌ العربیة‌ و تاریخها «و الأ‌دب‌ الفارسی‌ فی‌ أهم‌ أدواره‌ و أشهر أعلامه»، دانشگاه‌ لبنان. بیروت، 1967 میلادی‌ - «ادب‌ و اخلاق‌ در ایران‌ پیش‌ از اسلام‌ و آثار آن‌ در دوران‌ اسلامی»، تهران‌ وزارت‌ ارشاد 1352.آثار : تاریخ‌ و فرهنگ‌ ایران‌ در دوران‌ انتقال‌ از عصر ساسانی‌ به‌ عصر اسلامی ویژگی اثر : تالیف،این كتاب ، در دوره بیست و دوم انتخاب كتاب سال جمهوری اسلامی ایران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ،به عنوان كتاب سال معرفی و برگزیده شد. آشنایی‌ با كتاب‌: تاریخ‌ و فرهنگ‌ ایران‌ در دوران‌ انتقال‌ از عصر ساسانی‌ به‌ عصر اسلامی ‌تاریخ‌ و فرهنگ‌ ایران‌ در دوران‌ انتقال‌ از عصر ساسانی‌ به‌ عصر اسلامی‌ / محمد محمدی‌ ملایری. - تهران: توس، 1375 - 1382. 5 ج‌ كتابنامه‌ مندرجات: ج‌ 1. - ج. 2. بخش‌ اول. دل‌ ایرانشهر. - ج. 3. دل‌ ایرانشهر. بخش‌ دوم. پایانی. بهرانیان‌ و اعراب‌ قبل‌ از فتوحات‌ اسلامی. - ج. 4. زبان‌ فارسی‌ همچون‌ مایه‌ و مددكاری‌ برای‌ زبانهای‌ عربی‌ در نخستین‌ قرنهای‌ اسلامی. - ج. 5. نظام‌ دیوانی‌ ساسانی‌ در دولت‌ خلفا. یكی‌ از موضوعاتی‌ كه‌ همچنان‌ مبهم‌ و تاریك‌ یا دست‌ كم‌ نیم‌ تاریك‌ در تاریخ، خاصه‌ تاریخ‌ فرهنگ‌ ایران، باقی‌ مانده، دو سدة‌ اول‌ و دوم‌ هجری‌ است‌ كه‌ بدان‌ دورة‌ فترت‌ یا انقطاع‌ گفته‌اند. این‌ كتاب‌ در واقع‌ كوششی‌ است‌ موفق‌ در پاسخ‌ به‌ این‌ پرسش‌ مهم‌ كه‌ در این‌ دوره‌ بر فرهنگ‌ و تمدن‌ كهن‌ ایران‌ (از زبان‌ و ادبیات، آیین‌ها، نهادهای‌ فرهنگی، علمی، اداری‌ و...) چه‌ گذشته‌ است. موضوع‌ كتاب‌ و ضرورت‌ تحقیق‌ در یافتن‌ پاسخ‌ این‌ پرسش‌ حكایت‌ از اهمیت‌ و ارزش‌ بالای‌ این‌ اثر دارد كه‌ حاصل‌ حدود نیم‌ قرن‌ تتبع‌ در منابع‌ اصیل‌ و معتبر است. نویسندة‌ پژوهشگر كتاب‌ با روش‌ علمی‌ و تحلیل‌ و استدلال‌های‌ سنجیده‌ و با شیوه‌ای‌ پژوهشگرانه‌ و به‌ دور از داوری‌هایی‌ كه‌ نشانی‌ از شتابزدگی‌ و به‌ كار آوردن‌ احیاناً‌ نگرش‌های‌ عاطفی‌ و احساسی‌ در آن‌ باشد، جستجو در موضوع‌ تحقیق‌ را به‌ انجام‌ رسانده‌ و نتیجة‌ پژوهش‌ را در هر مرحله‌ به‌ روشنی‌ برای‌ خواننده‌ بیان‌ كرده‌ است. غالب‌ منابع‌ كتاب، متون‌ تاریخی، جغرافیایی‌ و ادبی‌ اصیل‌ و معتبر سده‌های‌ سوم‌ و چهارم‌ هجری‌ و نزدیك‌ به‌ این‌ سده‌ها و نیز مطالعات‌ و تحقیقات‌ دانشمندان‌ نامدار مسلمان‌ و خاورشناسان‌ مشهور است. تتبع‌ دقیق‌ و مستمر حدود نیم‌ قرن‌ مؤ‌لف‌ در یافتن‌ و ارائة‌ اطلاعات‌ باارزشی‌ كه‌ مستقیم‌ یا غیر مستقیم‌ پرتوی‌ بر تاریكی‌های‌ این‌ دوره‌ از تاریخ‌ و فرهنگ‌ ایران‌ می‌افكند. جامعیت‌ آن‌ در مباحث‌ مختلف‌ موضوع‌ مهم‌ و ارزشمند مورد نظر و استناد و تأكید بر عین‌ نصوص‌ در متون‌ اصیل‌ و معتبر و ارائة‌ آنها از ویژگی‌های‌ شاخص‌ این‌ كتاب‌ است. كتاب‌ در شش‌ جلد تنظیم‌ شده‌ است. جلد اول‌ به‌ منزلة‌ مدخل‌ ورود به‌ بحث‌ است‌ و در آن‌ كلیات‌ مباحث‌ مربوط‌ به‌ موضوع‌ مجموع‌ مجلدات‌ ارائه‌ شده‌ است. جلد دوم‌ دربارة‌ نظام‌ دیوانی‌ ایران‌ در دولت‌ ساسانی‌ به‌ ویژه‌ در دورة‌ انوشیروان‌ است. جلد سوم‌ مربوط‌ به‌ نخستین‌ سالهای‌ فتوحات‌ اسلامی‌ و مواجهة‌ ایرانیان‌ با اعراب‌ است. جلد چهارم‌ دربارة‌ مسألة‌ نقش‌ زبان‌ فارسی‌ در ارتباط‌ با زبان‌ عربی‌ و مددكاری‌ آن‌ نسبت‌ به‌ این‌ زبان‌ در نخستین‌ قرنهای‌ اسلامی‌ است. جلد پنجم‌ نظام‌ دیوانی‌ یا سازمانهای‌ مالی‌ اداری‌ و مالی‌ ساسانی‌ در دولت‌ خلفا را مورد بررسی‌ قرار می‌دهد و جلد پایانی‌ مشتمل‌ بر برخی‌ پیوست‌ها و مطالب‌ ایضاحی‌ است.
منابع زندگینامه: http://iranologyfo.com/

 فعالیتها:
• ادبیات و کتاب • تدریس • عالمان و دانشمندان • محقق • نویسندگی

 
اکبر مشدی(اکبر ملایری) سازنده اولین بستنی در ایران
بستنی فروش مشهوری که شهرتش حتی به شهرهایی مانند لس‌آنجلس و پاریس هم رسیده است، اکبرمشدی است. نام واقعی این شخص اکبر مشهدی ملایری بود.وی در ابتدا شکر و چای را شمال می‌برد و از آنجا هیزم به تهران می‌آورد. هنگامی که وی30 ساله بود با ممدریش آشنا شد و از طریق آشنایان وی توانست به آشپزخانه دربار مظفرالدین شاه راه پیدا کند و تا آخر دوره قاجاریه در دربار بستنی سرو می‌کرد.بعد از انقراض سلسله قاجاریه، رضا شاه تمامی پرسنل و خدمه دربار از جمله اکبر مشهدی ملایری را از دربار اخراج کرد. اکبر مشهدی ملایری بعد از این واقعه با پولی که در مدت خدمت در دربار جمع کرده بود توانست مغازه بستنی فروشی خود را در حوالی میدان راه‌آهن با نام بستنی فروشی اکبر مشدی افتتاح کند. وی معتقد بود که بستنی‌های ایرانی باید کاملاً‌ با بستنی‌های خارجی فرق داشته باشد و ایرانی‌ها ترجیح می‌دهند تا در بستنی‌هایشان خامه، گلاب و زعفران بیشتر از نگهدارنده‌های دیگر باشد.آن زمان هنوز یخچال ساخته نشده بود و وی مجبور بود برای تهیه یخ از یخچال‌های طبیعی راه‌ها‌ی طولانی تا کوه‌های شمال شهر را طی کند. گاه تا عمق 6 متری در دل یخچال‌های طبیعی‌ پایین برود تا ذره‌یی یخ به دست بیاورد.به زودی شهرت وی به قدری زیاد شد که رجال مملکتی و سفرای خارجی مقیم تهران نیز به مشتریان پرو پا قرص اکبر مشدی تبدیل شدند. نقل است که فخرالدوله، مادر دکتر امینی (نخست‌وزیر وقت) از اکبرمشدی خواسته بود تا با هزینه وی به فرانسه سفر کند و برای مهمانان وی بستنی سرو کند. اکبر مشدی در 42 سالگی براثر عارضه کلیوی فوت کرد. خبر فوت وی حتی در روزنامه‌های عراق و پاکستان هم انعکاس یافته بود. یکی از دیپلمات‌های پاکستانی مقاله‌یی را برای بزرگداشت اکبر مشدی در روزنامه نوشت.

 

آیت‏ الله العظمی محمدباقر محسنى ملایرى (ره)
درجه : عالم دینى و مجتهد جامع الشرایط با ۱۴ اجازه اجتهاد .
تولد: ۱۳۲۴ ق. درگذشت: ۲۲ مهر ۱۳۷۴، تهران.
آرامگاه : قم – حرم مطهر حضرت معصومه (س)
آیت‏الله العظمی محمدباقر محسنى ملایرى (ره) پس از گذراندن دوره مقدمات و سطح حوزه نزد اساتیدى همچون آیت‏الله خراسانى، حاج شیخ حسن قرسى، آیت‏الله آقازاده خراسانى، ابوالقاسم قمى، میرزا مهدى اصفهانى و حاج آقا بزرگ حکیم الهى در حکمت و فلسفه تلمذ نمود. با تأسیس حوزه‏ى علمیه‏ى قم، به این شهر هجرت کرد و در محضر آیات عظام حائرى یزدى و …… به تحصیل پرداخت و به درجه‏ى اجتهاد نایل آمد. وى داراى چهارده اجازه‏ى اجتهاد از مراجع مسلم از جمله آیت‏الله اصفهانى بود.آیت‏الله محسنى ملایرى در رسیدگى به امور مردم اهتمام داشت و احداث حوزه علمیه باقریه، حسینیه و کتابخانه‏اى در ملایر از اموال شخصى خود و تعیین موقوفات براى آن را مى‏توان از خدمات اجتماعى وى دانست. از آثار قلمى ایشان گذشته از تقریر و تلخیص مطالب مستفاد از اساتید، رساله‏اى به نام تطبیق الادیان را مى‏توان نام برد. آیت‏الله محمدباقر محسنى ملایرى در سن نود و دو سالگى پس از یک دوره بیمارى و بر اثر سکته قلبى در بیمارستان ساسان درگذشت. محمدباقر محسنى فرزند مرحوم آقا شیخ ابوالقاسم از علماء مبارز و بنام معاصر در ملایر است. وى در حدود ۱۳۲۴ قمرى در در جوار حرم مولای متقیان حضرت علی ابن ابی طالب (ع) دیده به جهان گشود و در خدمت والدش که از اعاظم و اجلاء حوزه درس مرحوم آیت‏اللَّه آخوند خراسانى بوده است به ایران آمده و در ملایر اقامت نموده و دروس مقدماتى و سطوح را از محضر آن مرحوم و سایر اعلام مانند مرحوم آمیرزا هدایت‏اللَّه مشهور به (آقانجفى) استفاده نموده سپس براى تکمیل تحصیل به ارض مقدسه خراسان مشرف و از محضر اساتید بزرگ مانند مرحوم آقا شیخ حسن برسى و مرحوم آیت‏اللَّه حاج میرزا محمد آقازاده کفائى و مرحوم آیت‏اللَّه قمى و عالم ربانى مرحوم آیت‏اللَّه آقامیرزا مهدى اصفهانى (در فقه و اصول) و نیز حکیم المتاله آقابزرگ حکیم (در حکمت و فلسفه) استفاده نموده و در خلال آن تدریس سطوح داشته و پس از آن به قم آمده و برهه‏اى از زمان را از محضر مرحوم آیت العظمى حایرى و مرحوم آیت‏اللَّه آقا شیخ ابوالقاسم قمى استفاده نموده و هم در این اواخر چندى از محضر آیت العظمى بروجردى مستفیض و تا حال تحریر در ملایر به انجام وظائف دینى از اقامه جماعت و تدریس و غیره اشتغال دارد.
آثار علمى و خدمات اجتماعى معظم‏له از این قرار است:

۱- تقریرات و تلخیص مطالب مستفاده از اساتیدشان
۲- رساله تطبیق‏الادیان.
خدمات اجتماعى(آثار خالده و باقیات‏الصالحات ایشان) معظم‏له از این قرار است:
۱- احداث بناء حوزه علمیه باقریه ملایر که به نام چهارده معصوم (ع) داراى چهارده اطاق و مدرس و کتابخانه از مال شخصى خودش.
۲- بناء مسجد در جنب همان مدرسه بنام مسجد سجاد که اکنون مفروش و معمور مى‏باشد.
۳- ساختمان عمارتى با کتابخانه در جنب مدرسه و مسجد مزبور براى استفاده عموم و مدرس مدرسه و امام مسجد مزبور که دائما در آن ساختمان سکونت داشته باشد به مخارج شخصى.
۴- ساختمان مسجدى بنام صفى با دوازده باب دکان کنار میدان پهلوى سابق ملایر که واقف آن مرحوم حاج اصغر صفى و تولیت آن با ایشانست.
۵- تعمیرات مدرسه و مسجد شیخ‏الملوکى فرزند مغفور فتحعلى شاه قاجار که بانى و مؤسس مدرسه و مسجد و تکیه و شانزده باب دکان و حمام و سراى بوده و نظارات و تولیت آن با اعلم علماء شهر ملایر معظم‏له مى‏باشد.
۶- احیاء موقوفات مرحوم حاج عیسى‏خان بیگدلى که در تهران نیز موقوفاتى دارد و قریب یکصد و بیست سالست وقف نموده و تولیت آن را با اعلم علماء شهر قرار داده که اکنون دست ایشانست.
۷- احیاء موقوفات دیگر از قبیل موقوفات حاج شیخ محمدعلى افصحى و حاج رئیس‏التجار و حاج عبداللَّه و احداث موسسات خیر در قراء و قصبات از محل موقوفات و آثار و خدمات دیگر ادام اللَّه عمره و توفیقه.
نگارنده کتاب گلزار مشاهیر در مورد معظم له می گوید: جناب آیت‏اللَّه محسنى مضافاً از مراتب علمى و خدمات دینى در موضوع استخاره ید طولائى دارند و از غالب شهرها مردم راجع به حوائج خود کتبا و یا شفاها به ایشان رجوع کرده و طلب استخاره مى‏نمایند.

پروفسور سعید شاملو
بنیان گذار روانشناسی بالینی ایران، در سال ۱۳۰۸ در ملایر چشم به جهان گشود. پس از طی دوران دبستان و دبیرستان برای ادامه ی تحصیل به کشور آمریکا رفت. در آنجا در دانشگاه جورج واشنگتن ، دانشگاه ایالتی واشنگتن و دانشگاه ایلی نویز به دریافت درجات کارشناسی ، کارشناسی ارشد و دکتری در روانشناسی بالینی و فوق دکتری در روان درمانی نایل آمد. سپس در آمریکا دو سال با سمت استادیاری به تدریس پرداخت و نیز در بخش روانپزشکی  بیمارستان ایلی نویز به عنوان روانشناس بالینی بخش، به  فعالیت پرداخت.پس از بازگشت به ایران،از سال ۱۳۴۰ تا ۱۳۴۲  در دانشکده پزشکی شهید بهشتی (دانشگاه ملی ایران) به تدریس و تحقیق و فعالیت بالینی پرداخت. از سال ۱۳۴۲ تا ۱۳۷۳  در دانشگاه تهران، سپس دانشگاه علوم پزشکی تهران با سمت های استادیاری ، دانشیاری و استادی به تدریس و تحقیق و ارایه خدمات بالینی اشتغال داشت. در سال ۱۳۷۳ ، گروه روانشناسی دانشگاه علوم بهزیستی و توان بخشی را تاسیس کرد و از آن سال استادی و مدیریت همان گروه را بر عهده داشت.پروفسور سعید شاملو بانی تجدید حیات انجمن روانشناسی ایران بوده و در دوره های اول، دوم و پنجم ریاست هیات مدیره انجمن را نیز بر عهده داشتند. ایشان همچنین از پیشگامان طراحی سازمان نظام روانشناسی بود.پروفسور سعید شاملو از سوی «مرکز بین المللی شرح حال نویسی» (IBC) در کمبریج انگلستان به عنوان نامزد مرد سال ۲۰۰۴ انتخاب شدند.  این عنوان تنها به معدودی از برگزیدگان اعطا می گردد که دستاوردها و پیشگامی آنها در جامعه بین المللی برجسته باشد و انتخاب پروفسور شاملو از میان دهها هزار فرد لایق دیگر ، به درستی نشاندهنده قدر و ارزش اقدامات علمی ایشان است.برگزاری دومین کنگره بین‌المللی روان درمانی در شرق و کفتگوی بین تمدنها که بیش از ۶۰ مهمان از تمام قاره های جهان در آن شرکت داشته اند ، برجسته ترین فعالیت علمی پروفسور شاملو در آخرین پاییز زندگانی وی بود. پروفسور  شاملو ریاست و سمت دبیر کمیته علمی این کنگره  را بر عهده داشتند.پس از برگزاری دومین کنگره بین المللی روان درمانی در شرق ، تعهد علمی و حساسیت پروفسور شاملو  به مسایل  حرفه ای،  وی را، که سالها از بیماری قلبی رنج می برد و لازم بود از هر فعالیت همراه با استرس دوری جوید، برای چندمین بار روانه بیمارستان کرد. اما تن خسته و رنجور بنیان گذار روانشناسی بالینی ایران، که هفته ها بی خوابی و فشار روانی را تحمل کرده بود، اینبار توان مقابله با بیماری را نداشت. دکترشاملو یک هفته پس از برگزاری این کنگره بین‌المللی دچار حمله قلبی شد.پروفسور شاملو بلافاصله پس از ترخیص از بیمارستان و با وجود توصیه پزشک معالج مبنی براستراحت، به دانشگاه مراجعه کرد تا به امور جاری گروه، دانشجویان و انجمن روانشناسی ایران رسیدگی کند. چند روز پس از مراجعت به دانشگاه بار دیگر دچار حمله قلبی شد و از آن پس در بیمارستان بستری بود تا سرانجام در صبحگاه روز دهم دی ماه ۱۳۸۳ قلبی که به دلها آرامش می بخشید به آرامش ابدی پیوست. روز یازدهم دی ماه، دانشجویان پروفسور شاملو که بسیاری از آنها خود به کسوت استادی درآمده اند با پدر روانشناسی بالینی وداع گفتند و ایشان را تا قطعه هنرمندان بهشت زهرا بدرقه نمودند.
 
خدمات پروفسور شاملو به اختصار:

 الف : تالیف و ترجمه کتب زیر:
بهداشت روانی
روان شناسی بالینی
روش های نو در روان کاوی
کاربرد روان درمانی
مکاتب و نظریه های شخصیت
آسیب شناسی روانی
روش تهیه شرح حال
مصاحبه تشخیصی
تاریخ علم روان شناسی
روان درمانی کودک
شخصیت ایرانی (ناتمام )
ب : تالیف بیش از یکصد مقاله نظری و پژوهشی در روانشناسی
ج : تاسیس اولین کلینیک مرکز مشاوره و راهنمایی در دانشگاه تهران در سال ۱۳۴۴
د : راه اندازی اولین دوره ی فوق لیسانس و دکتری روانشناسی بالینی در ایران
ه : برگزاری دومین کنگره بین المللی روان درمانی در شرق
سمت های پروفسور شاملو در چند موسسه:بانی تجدید حیات و رئیس چند دوره از هیات مدیره  انجمن روانشناسی ایران،عضو آکادمی علوم نیویورک از سال ۱۹۷۶،عضو انجمن روانشناسی آمریکا (APA) از سال ۱۹۷۰،عضو انجمن روان درمانی آمریکا از سال ۱۹۷۲،عضو انجمن هیپنوتیست های آزمایشگاهی از سال ۱۹۶۷،عضو مشاوره در هیات تحریه دایره المعارف بین المللی روان کاوی، روان پزشکی ، اعصاب و روان شناسی از سال ۱۹۷۳
هنوز دانشگاه های جورج واشنگتن  و  ایلی نویز ، خاطرات ارزنده ای را از عشق و استعداد و تلاش جوانی ملایری، به نام «سعید شاملو» به یاد دارند. پزشکی که عطش سیری ناپذیر علمی اش او را در همین دانشگاه ها، به درجه دکترای روانشناسی بالینی و فوق دکترای روان درمانی و سپس استادیاری و تدریس و فعالیت در بخش روانپزشکی بیمارستان ایلی نوی رسانید. چرا که دکتر شاملو می خواست تا با کسب علم و انتقال آن به وطن خویش، کاری بزرگ برای خدمت به ایران انجام دهد. اهداف پروفسور شاملو، همه و همه برای رشد و اعتلای علم روانشناسی و پرورش متخصصان مربوط به این علم بود. به دلیل همین تلاش ها هم بود که مرکز بین المللی شرح حال نویسی (IBC) در کمبریج انگلستان، عنوان مرد سال ۲۰۰۴ را به وی که دستاوردها و پیشگامی هایش در جامعه بین المللی چشمگیر و برجسته بود، اهدا نمود. شخصیتی که نظرات بسیار والایی درباره علم روانشناسی داشت.

 
پرفسور محمد علی طوسی
 سال ۱۳۱۰ در شهرستان ملایر به دنیا آمد. او ابتدا از کالج مرکزی میشیگان در رشته مدیریت موفق به دریافت فوق لیسانس شد و سپس از دانشگاه‌ایالتی میشیگان دکترای خود را در رشته تعلیم و تربیت دریافت کرد.زنده یاد پرفسور طوسی پس از بازگشت به‌ایران، همواره جزو استادان پر تلاش دانشگاه‌ها بود و در سال‌های قبل از پیروزی انقلاب اسلامی سمتهایی در وزارت علوم و آموزش عالی داشت و مدتی نیز به ریاست دانشگاه اصفهان برگزیده شد.پرفسور محمد علی طوسی علاوه بر تدریس در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی ، در زمینه‌های مختلف، مشاور مدیران بنگاه‌های تولیدی و صنعتی کشور بود. اجرای «سیستمهای مدیریت مشارکتی» در شرکتهای مختلف از ثمرات تلاشهای اوست.از شادروان پرفسور طوسی آثار مکتوب بسیاری به صورت کتاب، مقاله و جزوه بر جای مانده است. بخشی از آثار او توسط انتشارات سازمان مدیریت صنعتی چاپ و منتشر شده است. همچنین مقالات متعددی از وی در ماهنامه تدبیر به چاپ رسیده است.وی چند دهه با سازمان مدیریت صنعتی همکاری داشت و همواره جزو مشاوران و مدرسان برجسته و نمونه‌این سازمان بود. زنده یاد پرفسور طوسی همواره با چهره‌ای مهربان و کلامی دلنشین با دوستان و همکاران و دانشجویان خود برخورد داشت و به همین جهت درگذشت او مایه تأسف عمیق جامعه مدیریت و دانشگاهی کشور شد.

 
فخرالدین اسعد گرگانی(کرکانی)
نام : فخرالدین اسعد کرکانی
متولد : قرن ۵ هجری
محل تولد : روستای کرکان از توابع ملایر
تولد :  ابتدای قرن پنجم هجری
مرگ : ۴۴۶ هـ.ق
فخرالدین اسعد گرگانی (کرکانی) : شاعر داستانگوی ایرانی نیمهٔ نخست سده پنجم هجری است. ولادت او را با توجه به قرائن موجود در آغاز قرن پنجم هجری در روستای کرکان ملایر می دانند . وفات فخرالدین اسعد بعد از سال ۴۴۶ و گویا در اواخر عهد طغرل سلجوقی اتفاق افتاده‌است.وی از داستان سرایان بزرگ ایران است و معتزلی مذهب بوده‌است. او هم‌زمان با سلطان ابوطالب طغرل (۴۲۹-۴۵۵) می‌زیسته‌است. او در فتح اصفهان با طغرل همراه بوده و بعد از آنکه سلطان از اصفهان به قصد تسخیر همدان خارج شد، فخرالدین اسعد با وی به همدان نرفت و با عمید ابوالفتح مظفر نیشابوری حاکم اصفهان در آن شهر ماند و تا ز مستان سال ۴۴۳ را در آن شهر به سربرد. گفتگوهای او با امیر ابوالفتح مظفر به نظم داستان ویس و رامین توسط او انجامید.بعدها بسیاری از گویندگان در منظومه‌های خویش به شیوه شاعری وی توجه نمودند که از آن جمله نظامی گنجوی را باید نام برد که هنگام سرودن خسرو و شیرین به برخی از موارد این کتاب نظر داشته‌است.


منظومه ویس و رامین :
تنها اثر او منظومه ویس و رامین است که بین سالهای ۴۵۵- ۴۴۶ هجری از ترجمه پهلوی بنظم پارسی درآمده است. موضوع این منظومه یک داستان کهن ایرانی است که مربوط به دوره اشکانیان بوده است. شاه شاهان شاه موبد که همه شاهان فرمانبردار او بودند با شهرو ملکه زیبای ماهاباد عهد بست که چون دختری بزاید، نامزد او شود. از شهرو ویس زاده شد و مادرش او را به پیمان شکنی، به برادرش ویرو داد؛ لیکن موبد با ویرو بجنگ برخاست و چون بزور با او بر نیامد، بحیله ویس را از دژ بیرون کشید و بخراسان برد. در راه رامین برادر جوان موبد به ویس دل باخت. ویس هم چندی بعد عاشق رامین شد و هر دو از دست شاه موبد بگریختند. از این پس یک سلسله حوادث پیاپی میان رامین و موبد و ویس و شاه موبد رخ داد تا آخر کار شاه موبد درگذشت و رامین بجای او نشست. او سالیان دراز با ویس بزیست و چون ویس درگذشت، رامین پادشاهی را به پسر داد و خود در آتشگاه معتکف شد.افزون بر ماجرای بهرام گور، سندی که اهمیت دژ گوراب ملایر را دو چندان می‌کند این است که، فخرالدین اسعد گرگانی شاعر معروف قرن پنجم هجری ، همروزگار با طغرل بیک سلجوقی و سرایندهٔ شهیر منظومهٔ ویس و رامین از دژ گوراب ملایر در اثر خود یاد کرده است . همین عامل باعث شده است که عده‌ای از زبان شناسان نام او را فخرالدین اسعد کـَرکانی بدانند. کـرکان نام روستایی در شهرستان ملایر و در ۱۰ کیلومتری گوراب است . عده‌ای دیگر بر این باورند که چون کرکان ،روستای کوچک و نامشهوری بوده است، بعدها به جای اینکه فخرالدین اسعد را ” کـَرکانی ” بدانند، به اشتباه گُرگانی نامیده اند. در بخشی از منظومه ، رامین که از عشق ویس ( ویس بر وزن گیس ) دلخسته و آزرده است به قلعهٔ گوراب می‌آید و با زنی به نام گُل ازدواج می‌کند . ویس باخبر می‌شود و دایه اش را نزد رامین می فرستد :

چو اندر مرز گوراب آمد از راه،به صحرا پیشش آمد بی وفا شاه
 
رامین با دایه بدرفتاری می‌کند و او را باز می گرداند . ویس یکی از همنشین هایش را به نام مشکین می خواند و می‌گوید:

قلم بردار مشکینا به مشک آب،یکی نامه نویس از من به گوراب،تو خود دانی سخن در هم سرشتن،به نامه هرچه به باشد نوشتن،اگر باز آوری او را به گفتار،بُوَم تا زنده ام پیشت پرستار
نامهٔ ویس به رامین می‌رسد . رامین مدتی با گل زندگی می‌کند اما دوباره هوای عشق ویس به سرش می‌زند . از گل جدا می‌شود ، گوراب را ترک می‌کند و به جانب خراسان و ویس می‌رود .

 منابع :

حاکمی، اسماعیل :خلاصهٔ ویس و رامین به کوشش دکتر اسماعیل حاکمی
فروزانفر، بدیع‌الزمان. سخن و سخنوران (جلددوم)
مینوی، مجتبی. مقاله در دورهٔ ششم مجلهٔ سخن
صفا، ذبیح‌الله. تاریخ ادبیات در ایران (جلد دوم)
فرهنگ ایران زمین :مقاله پروفسور مینورسکی ترجمه آقای مصطفی مقربی ( دفتر ۱و۲ از جلد ۴‌)
مقدمه ویس و رامین :به تصحیح آقای دکتر محمد جعفر محجوب.
خلاصه ویس و رامین : به اهتمام آقای دکتر جلال متینی
تذکره‌های مختلف مانند : مجمع الفصحای هدایت – آتشکده آذر- لباب الالباب عوفی – تذکرة الشعرای دولتشاه سمرقندی ) .
 

احمد ناظمی
زندگینامه :
“احمد ناظمی”  در سال ۱۲۹۸ ه.ش در ملایر دیده به جهان گشود، وی تحصیلات خود را در دانشکده حقوق به اتمام رسانید و وارد خدمت قضایى شد و پس از طى مراحل مقدماتى دادستان آبادان شد. سایر مشاغل ادارى و قضایى او عبارتند از: دادستان استان کرمانشاهان، دادستان استان آذربایجان، ریاست دادگسترى استان اصفهان و دادستان تهران. وى در ۱۳۴۸ به معاونت وزارت دادگسترى منصوب گردید و چند سالى در آن سمت بود تا به مستشارى دیوانعالى کشور رسید. در شهریور ۱۳۵۷ استاندار کرمانشاهان گردید و مدتى وزیر مشاور و معاون پارلمانى نخست‏وزیر بود. ناظمى با یکى از دختران مصباح‏الدوله فاطمى پیوند زناشویى بست. پدر بزرگش به نام ناظم‏العلماء از ملاکین ملایر بود. او چند دوره نمایندگى مجلس را نیز برعهده داشت.


اسماعیل ملایری
زندگینامه :
“اسماعیل ملایری” معروف به شیخ‏الاسلام ملایرى فرزند مرحوم حاج سیدابراهیم شیخ‏الاسلام مجتهد و روحانى معروف ملایر در ۱۲۶۰ ش در ملایر متولد شد. بر حسب سیره خانوادگى تحصیلات خود را در فقه و اصول و معارف اسلامى در زادگاه خویش و تهران و قم ادامه داد تا اینکه قریب‏الاجتهاد گردید. در ۱۳۰۰ با استفاده از نفوذ پدر خود کاندیداى نمایندگى مجلس شد و از ملایر(دولت آباد) به وکالت مجلس انتخاب گردید و با کسوت روحانیت به مجلس رفت و دوره‏هاى چهارم، پنجم و ششم وکیل مجلس بود. در دوره ششم با سید حسن مدرس نزدیکى و هم‏فکرى یافت و جزء دوستان آن مرحوم قرار گرفت لیکن از نظر سیاسى با مدرس هم‏آهنگ نبود، ولى بعد از آنکه مدرس بوسیله سرتیپ درگاهى دستگیر و به خواف تبعید گردید شیخ‏الاسلام نیز مورد بغض و کینه عمال شهربانى قرار گرفت و از نمایندگى محروم گردید و قریب شش سال خانه‏نشین بود. داور او را به عدلیه دعوت کرد ولى نپذیرفت. از املاک و مستغلاتى که داشت زندگى مرفهى براى خویش تشکیل داد تا سرانجام از مقامات سیاسى و نظامى ایران رفع سوءتفاهم نمود که با مدرس مراوده دوستى زیادى نداشته است. همین امر باعث شد که بار دیگر در جریانات سیاسى او را به بازى گرفتند و در دوره دهم از بیجار و گروس وکیل مجلس شد. در این دوره ماهرانه وظیفه خود را انجام داد و از هر جهت اعتماد آیرم و مختارى را به خود جلب نمود و بر همین اساس در ادوار یازده، دوازده و سیزده از همان حوزه بیجار و گروس به وکالت رسید و در این مدت طولانى هرگز حرفى بر خلاف مصالح دیکتاتورى ایران بر زبان نراند تا این که ۱۳۲۰ فرارسید. هنوز یکماه از استعفا و ترک وطن رضاشاه نگذشته بود که او در نطق قبل از دستور خود را وصى مرحوم سیدحسن مدرس معرفى نمود و شرح شورانگیزى درباره قتل آن مرحوم در مجلس ایراد کرد و تعقیب مختارى و عده زیادى از عمال شهربانى را درخواست نمود. همین امر باعث شد که در دوره چهاردهم مجلس شورای ملی هم به وکالت مجلس برسد. شیخ‏الاسلام ملایرى مجموعا ۸ دوره نماینده مجلس بود. وى در ۱۳۳۰ درگذشت.


 کریم خان زند
نام پدر : ایناق
زادگاه  : روستای پری ملایر
سال تولد : ۱۰۱۹
مؤسس خاندان پادشاهى زند ( ۱۰۱۹ جل. ۱۱۶۳- ف. ۱۱۹۳ ه.ق) وى فرزند ایناق از طایفه‏ى لر و از ایل زند ملایر بود که  در سال ۱۰۱۹ در روستای پری از توابع ملایر متولد شده بود. افراد ایل زند به یکى از لهجه‏هاى لرى سخن مى‏گفتند و در ده «پرى» واقع در نزدیکى ملایر مسکن داشتند. نادر پس از پیروزى بر سر زمینهاى غربى ایران و کشتار بزرگ ایل زند، عده‏اى از افراد آن ایل زند ملایر را با خانواده به دره گز کوچاند و برخى از آنها- از جمله کریم‏خان- را در سپاه خود پذیرفت. کریم‏خان در جنگها رشادت و شجاعت از خود نشان داد و در لشکرکشى هندوستان و جنگهاى دیگر مورد توجه نادر قرار گرفت. پس از مرگ نادرشاه، کریم‏خان با جنگ و گریز به قلعه‏ى پرى رفت و اندکى بعد به خدمت ابراهیم‏خان افشار درآمد. وى مدتى بعد با علیمردان خان بختیارى و ابوالفتح‏خان در اصفهان حکومت سه‏گانه تشکیل داد و آنان نوه‏ى شاه سلطان حسین را به نام شاه اسماعیل سوم به سلطنت نشاندند. در نتیجه علیمردان‏خان نایب‏السلطنه، کریم‏خان سردار سپاه و ابوالفتح‏خان حاکم اصفهان شد. اما علیمردان‏خان عهد و پیمان خود را شکست و ابوالفتح‏خان را کشت و خود نیز پس از چند جنگ، از کریم‏خان شکست خورد و قدرت به دست کریم‏خان افتاد. خان زند جنگهاى بسیار با مخالفان و سرکشان از جمله محمدحسن‏خان قاجار، آزادخان افغانى، احمدخان ابدالى کرد و همه را از سر راه برداشت و در ۱۱۷۸ ه.ق شاه اسماعیل را از پادشاهى برکنار کرد و خود به عنوان «وکیل‏الرعایا» زمام امور را به دست گرفت، و تا پایان عمر همین سمت را داشت. کریم‏خان بر سراسر ایران بجز خراسان- که به میل خود در اختیار شاهرخ شاهزاده‏ى افشار گذاشت- فرمانروایى داشت. وى شیراز را پایتخت خویش قرار داد و در آن شهر بازارها، مسجدها و بناهایى ساخت. سپس شورش حسینقلى‏خان قاجار را خواباند و بصره را فتح کرد و از چنگ عثمانیان بیرون آورد. کریم‏خان به سادگى مى‏زیست و صفات اصلى خود را در زمان حکومت نیز از دست نداد. سیاست داخلى وى ایجاد امنیت سیاسى و قضایى و برقرارى آرامش بود. با آنکه خود از سواد بهره نداشت، به علم و دانش ارج بسیار مى‏نهاد. در سیاست خارجى کریم‏خان به برقرارى و توسعه‏ى روابط بازرگانى با دول بزرگ اهتمام ورزید و طبق فرمانى به انگلیسها اجازه داد در بوشهر نمایندگى بازرگانى دایر نمایند و در خلیج‏فارس به تجارت پردازند. در نتیجه بر رونق بازرگانى ایران با بریتانیا افزوده شد. وکیل‏الرعایا با مردم به عدالت و انصاف رفتار مى‏کرد و خطاکاران را جزا مى‏داد. وى در برخى از شهرهاى ایران بناهایى کرد که هنوز معروفند. کریم‏خان در ۱۳ صفر سال ۱۱۹۳ ه.ق در ۷۴ سالگى زندگى را بدرود گفت و او را در عمارت کلاه‏فرنگى در مقبره‏اى که به دستور او در شیراز ساخته شده بود، به خاک سپردند.

 

آیت الله العظمی بیغشی (قدس سره)
نام : محمد شریف  بیغشی
لقب : شریف العلماء
درجه علمی : فقیه ، مجتهد جامع الشرایط
محل تولد : بیغش – ملایر
زندگینامه :
“آیت الله العظمی بیغشی (قدس سره)” مجتهد،عالم، فقیه و مدرس (سده سیزدهم قمری). ملقب به شریف العلماء. وی متولد روستای بیغش، از توابع ملایر است. او از همنامش شریف‏العلماى مازندرانى متأخر است. محمد شریف بیغشی شاگرد ملا اسدالله بروجردى، ملقب به حجة الاسلام بود و در تهران سکنى گزید.
شاگردان معظم له:
در «المآثر و الآثار» آمده که گروهى از بزرگان و علماى بزرگ عهد قاجار به شاگردى وى مفتخرند، از جمله:
1شیخ عبدالرحیم بروجردى
۲ شیخ محمد رحیم بروجردى
۳ سید محمد باقر عراقى
۴ حاج آقا محسن عراقى
۵ ملا شیخ على بروجردى
6 آخوند ملاحسین آقا باقر
۷ شیخ محمود عراقى
۸ میرزا ضیاءالدین قلعه‏اى
۹ ملا احمد خوانسارى : ساکن ملایر
۱۰ ملا محمد على محلاتى : ساکن شیراز
۱۱ ملامحمد تقى گلپایگانى
۱۲ حاج سید على بروجردى و دیگران.


پرفسور هومن ملایری
مشخصات کلی :
·       هومن ملایری
·       متولد: ۱۰/۱۱/۵۶ – ملایر
·       فوق لیسانس معماری و شهرسازی
·       بورسیة PHD از دانشگاه پلی تکنیک میلان
سمت ها :
·    مدیر دپارتمان عمران و معماری مؤسسة تحقیقاتی پارس
·    مؤسس و عضو هیئت مدیرة کارخانة مواد غذایی پارس
·    سهام دار و عضو هیئت مدیرة در شرکت سرمایه گذاری افق توسعة پارس
مدیر عامل شرکت مهندسین ویونا سازه گستر
عضو هیئت علمی و مدیر گروه معماری دانشگاه
برخی آثار معماری :
·    ساختمان اداری پارس عسلویه
·    سالن کنفرانس هیات دولت
·    برج تجاری اداری نور
 

پرفسور محمدحسین ملایری
دارای دکترای تخصصی فلسفه غرب و زاده ملایر می باشد.
نام : محمد حسین
نام خانوادگی : ملایری
محل تولد : ملایر
تحصیلات:
دکترای فلسفه غرب، کارشناس ارشد فلسفه اسلامی و لیسانس مهندسی مکانیک از دانشگاه تهران
سوابق کاری :
۱. دبیر دبیرستانهای تهران و گرگان (پس از پیروزی انقلاب اسلامی و رهایی از حبس سیاسی دوران پهلوی)
۲. معاون بنیاد مستعضفان (به مدت ۴ سال)
۳. معاون وزیر صنایع و مدیریت سازمان صنایع ملی بطور همزمان (به مدت ۸ سال)
۴. پایه گذار و مسئول مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی (به مدت ۱۰ سال)
۵. معاونت و مشاور ویژه رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام (به مدت ۸ سال – ادامه دارد)
سوابق مطبوعاتی :
۱. پایه گذار و سردبیر نخستین فصلنامه پژوهشی مجلس در مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی بنام ‹‹مجلس وپژوهش›› تا سال ۱۳۷۹
۲. سردبیر National Interest (Journal of the CSR) از زمستان ۲۰۰۵ (ادامه دارد).
۳. مدیر مسئول و سر دبیر ماهنامه صنعت فردا، ۱۳۷۴ (ادامه دارد).
۴. پایه گذار نخستین روزنامه الکترونیک در ایران تحت نام ‹‹خانه ملت›› در مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۷۴ و ارتقاء آن تا سال ۱۳۷۹.
۵. مدیر مسئول و سر دبیر ماهنامه فکر نو، ۱۳۷۷ (ادامه دارد).
۶. سر دبیر فصلنامه راهبرد- ۱۳۷۹ (ادامه دارد).

فعالیتهای مردم نهادانه :
۱. عضور شورای مرکزی جامعه اسلامی مهندسین به مدت ۸ سال.
۲. سر دبیر ماهنامه جام، مجله جامعه اسلامی مهندسین (۱۳۷۷-۱۳۷۰).
۳. سر دبیر هفته نامه جام (که با همکاری رئیس جمهور فعلی، جناب آقای دکتر احمدی نژاد منتشر می شد). (۱۳۸۱-۱۳۷۷)
۴. دبیر کل کانون کار آفرینان صنعتی ایران www.iiea.ir (متشکل از مدیران کارخانجات، دولتمردان و متخصصان توسعه صنعتی کشور) ۱۳۸۲ (ادامه دارد).
۵. دبیر کل انجمن پژوهشگران ایرانی فلسفه و حکمت www.iptra.ir (۱۳۸۲ – ادامه دارد).

مقالات :
۱. مقاله: “فرهنگ رسانه ای و هنجارهای اجتماعی”. فصلنامه مجلس و پژوهش، شماره ۱۱ ، مهر ۱۳۷۳.
۲. مقاله: نقد آرای عباس میلانی، تیغ اکامی و عناصر مدرنیت در تاریخ ایران، فصلنامه راهبرد، شماره ۲۸، تابستان ۱۳۸۰
۳. مقاله: “جستاری در ثروتهای باد آورده” (به اتفاق آقای مهندس سید مرتضی نبوی)، فصلنامه مجلس و پژوهش، شماره ۲۳، بهمن ۱۳۷۶
۴. مقاله: “در سنگلاخ ارض موعود هوسرلی”، فصلنامه راهبرد، شماره ۲۸، تابستان ۱۳۸۲
۵. مقاله: “در آمدی بر سیاست گذاری صنعتی در ایران”، (به اتفاق آقای مهندس سید مرتضی نبوی) فصلنامه مجلس و پژوهش، شماره ۲۱، آذر ۱۳۷۵
۶. مقاله: “چالشهای استراتژی صنعتی کره برای دستیابی به توسعه”، (ترجمه)، فصلنامه راهبرد، شماره۳۰، زمستان ۱۳۸۲.
۷. مقاله: “تقلیل علمی”، “دشمنی یا دوستی”، (ترجمه) فصلنامه راهبرد، شماره ۳۶، تابستان ۱۳۸۴.
۸. مقاله: “آیا گفتگوی ویتگنشتاین، یا سپرس، هایدگر و ناگارجونه امکان پذیر است؟”، فصلنامه راهبرد، شماره ۳۱، بهار ۱۳۸۳
۹. مقاله: “هایدگر، بودسیم، و بوم شناسی ژرف”، فصلنامه راهبرد شماره ۲۹، پاییز ۱۳۸۲ . برگردان:
Buddhism and Deep Ecology, In the Cambridge Companion to Heidegger, Charles Zimmerman
10. مقاله: “بررسی مقارنه ای مبانی روانشناسی بودیسم و مبانی روانشناسی اگز یستانس”، فصلنامه سروش اندیشه، شماره ۵، بهار ۱۳۸۲.
۱۱. مقاله: “فضای سیاسی و برآیند سازی بهینه” (به اتفاق آقای مهندس سید مرتضی نبوی) فصلنامه مجلس و پژوهش شماره ۲۰، تیر ماه ۱۳۷۵.
۱۲. مقاله: “تحلیل بودجه سال ۷۴ از منظر حکمرانی خوب”، (به اتفاق آقای مهندس سید مرتضی نبوی)، فصلنامه مجلس و پژوهش، شماره ۱۵، اردیبهشت ۱۳۷۴.
۱۳. مقاله: “مطالعه تطبیقی آرای عرفانی ابن عربی و مولانا محمد بلخی” فصلنامه پژوهش دینی، (در دست انتشار).
- و دهها مقاله دیگر در نشریات و روزنامه های کشور.
کتاب ها :
۱. کتاب گزارش توسعه انسانی۱۹۹۷ (برگردان کتاب: Human Development. Report. ۱۹۹۷) انتشار از مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، ۱۳۷۶.
۲. کتاب: مبارزات انتخاباتی، (برگردان کتاب: New Doctrine in Political Marketing) انتشار از: نشر پنگان، تهران، ۱۳۸۰.
۳. کتاب: فرهنگ و حکومت، انتشار از: نشر پنگان، تهران- ۱۳۸۱.
۴. کتاب: علم و کندو کاو معنوی، (برگردان کتاب:Science & Spiritual Quest, Routledge London. ۲۰۰۲ ) انتشار از: نشر پنگان، تهران ۱۳۸۳.
۵. کتاب: پوپولیسم و آیین تکنو کراتها، (ترجمه)، (در دست انتشار).
۶. کتاب: نوشتارهای مقارنه ای فلسفی، (در دست انتشار)، انتشار از: پنگان.
۷. کتاب: مطالعه تطبیقی آرای فلسفی علامه طباطبایی و استاد مصباح یزدی، فصلنامه پژوهش دینی، (در دست انتشار).

خسرو فرشیدورد
(۱۳۰۸-۱۳۸۸) استاد زبان و ادبیات فارسی و دارای دیدگاههای ویژه درعرصه دستور زبان بود. در سال ۱۳۰۸ در ملایر متولد شد.
تحصیلات خود را تا پایان دورهٔ دبیرستان در شهر زادگاهش انجام داد، و برای تحصیل در رشته زبان و ادبیات فارسی به دانشگاه تهران رفت. در سال ۱۳۴۲ با ارائه پایان‌نامه دکتری خود با عنوان «قید در زبان فارسی و مقایسه آن با قیود عربی و فرانسه و انگلیسی» درجهٔ دکتری در زبان و ادبیات فارسی گرفت. از سال ۱۳۴۳ به تدریس در دانشگاه اصفهان مشغول شد. از سال ۱۳۴۷ در دانشگاه تهران به تدریس در رشتهٔ دستور زبان فارسی و نقد شعر و متون فارسی پرداخت و تا هنگام بازنشستگی استاد دانشگاه تهران بود. به زبانهای عربی و فرانسوی تسلط داشت و با زبانهای انگلیسی، پهلوی، اوستا و فارس باستان آشنایی زیادی داشت. تخصص اصلی خسرو فرشیدورد دستور زبان و نگارش فارسی بود و در نقد ادبی و سبک‌شناسی نیز صاحب نظر بود. خسرو فرشیدورد روز چهارشنبه ۹ دی ۱۳۸۸ در تهران درگذشت.از مشهورترین کتاب‌های او «ج‍مله و تحول آن در زبان فارسی»، «دستور مختصر تاریخی زبان فارسی»، «دستور مفصل امروز بر پایه زبانش‍ناسی ج‍دید»، «دستوری برای واژه‌سازی: ترکیب و اشتقاق در زبان فارسی ، ترکیب و تحول آن در زبان فارسی»، «تاریخ مختصر زبان فارسی از آغاز تا کنون» و «عربی در فارسی» است.

پرفسوراحمد محمدی ملایری
در سال ۱۳۰۶ه.ش در ملایر متولدشد. وی پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی زادگاه خویش و عزیمت به اراک واخذ دیپلم ادبی در آن دیار، وارد دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران شد. وی در سال ۱۳۶۶ و در سال ۱۳۴۹ و ۱۳۵۳ لیسانس و وفوق لیسانس و دکتری ادبیات را از دانشگاه تهران دریافت کرد.وی مدتی را در دانشکده هنرهای دراماتیک و دانشگاه آمریکایی بیروت تدریس کرد. وی کتابهایی چون ترجمه کتاب عرفان مولوی، بررسی اندیشه های عرفانی عطار، اصول و مبانی تصوف و عرفان را منتشر کرده است.

گروه : علوم انسانی    رشته : ادیان خارجی      گرایش : ادبیات عرفانی

 تحصیلات رسمی و حرفه ای :
احمد محمدی ملایری پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی در زادگاه خود ملایر و عزیمت به اراک و اخذ دیپلم ادبی در آن دیار، وارد دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران شد. وی درسالهای ۱۳۳۶، ۱۳۴۹و ۱۳۵۳ه.ش موفق به دریافت مدارک لیسانس، فوق لیسانس و دکتری خود در رشته ادبیات فارسی از دانشگاه تهران شد.خاطرات و وقایع تحصیل : احمد محمدی ملایری بین سالهای ۱۳۳۲ تا ۱۳۵۳ که به تحصیل در رشته ادبیات فارسی در دانشگاه تهران مشغول بود، شاهد اواسط و اواخر سلطنت محمدرضا شاه پهلوی در ایران بوده است. در آن زمان جریانهای شعر نو و شعر سنتی نیز به جدال خود اداهمه می دادند.
فعالیتهای ضمن تحصیل :
احمد محمدی ملایری در کنار تحصیل در رشته ادبیات فارسی در دانشگاه تهران به مطالعه وسیع آثار عرفانی ادبیات فارسی و نیز آثار دراماتیک (نمایشنامه های اروپایی) مشغول بوده است.
مشاغل و سمتهای مورد تصدی :
احمد محمدی ملایری پس از دریافت دکتری ادبیات فارسی از دانشگاه تهران در سال ۱۳۵۳به تدریس در دانشکده هنرهای دراماتیک تهران و نیز دانشگاه آمریکایی بیروت مشغول بود.
فعالیتهای آموزشی :
احمد محمدی ملایری پس از اخذ دکتری ادبیات فارسی از دانشگاه تهران در سال ۱۳۵۳، به تدریس در دانشکده هنرهای دراماتیک تهران و نیز در دانشگاههای اروپایی بیروت پرداخت.
سایر فعالیتها و برنامه های روزمره :
پرفسور احمد محمدی ملایری در کنار تدریس ادبیات فارسی، به ترجمه و تالیف اثاری دربارة عرفان اسلامی ایران و ادبیات فارسی مشغول بوده است و وی به فعالیت های تحقیقاتی خود ادامه می دهد.
آرا و گرایشهای خاص :
احمد محمدی ملایری در رشته‌ ادبیات فارسی بیشتر به عرفان اسلامی -ایرانی و آثار ادبی مربوط به آن (مولوی ، عطار) علاقمند است و دراین زمینه تحقیقات و تالیفاتی دارد .
آثار :
۱ .آیین نگارش و سخنوری
۲. اصول و مبانی تصوف و عرفان
۳. بررس اندیشه های عرفانی عطار
۴. پایتخت های نامی ایران در دوران تاریخ
۵ .ترجمه کتاب عرفان مولوی

فعالیتها:
• ادبیات و کتاب
• عرفان
• کلام، ادیان، مذاهب

 
منابع

     ملایر نیوز خبر شماره ۱۲۸۶۷، تاریخ ۴ خرداد ۱۳۸۹
    راه اهن ملایر باشگاه خبرنگاران جوان خبر شماره ۱۷۹۹۸، تاریخ ۲۳ فروردین ۱۳۸۹
    روزنامه آفتاب یزد شماره ۲۱۴۴، ۲۴ مرداد ۱۳۸۶، صفحه

 

 

آموزشکده فنی و حرفه ای سما واحد ملایر در مهرماه 1384 فعالیت خود در رشته های کامپیوتر، حسابداری، معماری، عمران و کودکیاری آغاز نمود و در حال حاضر با داشتن بیش از1200 دانشجو و با افزودن رشته های الکترونیک، الکتروتکنیک، مکانیک خودرو ، تربیت بدنی،تاسیسات،طراحی دوخت،تعمیر و نگه داری ماشین آلات صنعتی،شیمی مواد غذایی،نقشه برداری به فعالیت خود ادامه می دهد. 

 شماره تلفن های دانشکده سما ملایر